Okres transformacji ustrojowej w Polsce po 1989 roku przyniósł ze sobą nie tylko dynamiczny rozwój społeczno-gospodarczy, ale też i różne kwestie społeczne będące konsekwencją tej nowej, obiektywnej sytuacji. Najczęściej mówiło się o problemach dostosowania wykształcenia do potrzeb rynku pracy, o bezrobociu czy ubóstwie. Bolesną stroną nowej polskiej rzeczywistości było pojawienie się całych grup osób zmarginalizowanych i wykluczonych społecznie- między innymi ujawniła się bezdomność. Niestety, przeciętny Polak nadal niewiele wie o tym zjawisku. Bezdomność kojarzy się z patologicznym i tajemniczym światem ludzi, którzy utracili warunki egzystencji. Spotyka się przypadki agresji wobec bezdomnych lub odmawiania im prawa do godnego życia. Są też i tacy, którzy na bezdomność innych reagują głównie w kategoriach współczucia i miłosierdzia.Od wielu lat z najwyższym szacunkiem odnoszę się do osoby i dzieła nieżyjącego już Marka Kotańskiego. Obok Stowarzyszenia i Ruchu Monar, Kotański był też inspiratorem i twórcą domów pomocy dla ubogich i bezdomnych Markot. Fascynowała mnie efektywność metod działań Monaru i Marko-tu, jak też ich rola i towarzyszące im uznanie społeczne. Jako wolontariuszka Polskiej Akcji Humanitarnej, postanowiłam poznać także system "Kotana". Tak dotarłam do Marwałdu, do Domu Odzyskanych dla Życia, wierząc, że badania w tym zakresie spełniają istotną rolę pedagogiczną i społeczną. Przyjęłam dewizę Thomasa Mertona, że człowiek może się odrodzić do prawdziwego i godnego życia w każdym momencie swojej egzystencji.Moje kontakty z Domem Odzyskanych dla Życia - Markot w Marwałdzie trwają już kilka lat. Systematyczne badania empiryczne prowadziłam tam od 2004 do 2006 roku. Podstawowy materiał empiryczny wykorzystany w prezentowanym podręczniku pochodzi z wywiadów przeprowadzonych z bezdomnymi. Pozwoliło to na ujawnienie ich punktu widzenia, ich opinii odnośnie badanych tematów- na dotarcie - przynajmniej częściowo - do ich wizji świata i podjęcie prób objaśnienia poruszanych zagadnień. Obok wywiadów zastosowałam też techniki analizy dokumentów, techniki statystyczne oraz obserwację otwartą i uczestniczącą.Dla prowadzenia badań pedagogicznych istotne są analizy dotyczące uchwycenia czynników warunkujących proces popadania osób w stan bezdomności oraz - co jeszcze ważniejsze - proces psychospołecznej reintegracji, czyli wychodzenia z tego stanu. Skuteczność form indywidualnego i instytucjonalnego wsparcia stała się w moich badaniach podstawowym aksjomatem pedagogicznym, który wypływa z założeń pedagogiki społecznej (chodzi o aktywizację potencjalnych sił jednostki w relacjach ze swym otoczeniem - zwłaszcza wartościowym). Niektórzy moi respondenci doświadczyli takich korzystnych relacji ze środowiskiem w ponownym organizowaniu swego życia w Domu Odzyskanych dla Życia - Markot w Marwałdzie.Pragnę w tym miejscu podziękować osobom, które w tych badaniach uczestniczyły. Osobne podziękowania kieruję do Pana Profesora Stanisława Kawuli, Kierownika Katedry Pedagogiki Społecznej UWM w Olsztynie, za okazane wsparcie naukowe i serdeczność. Podziękowania kieruję także do Pana Profesora Leszka Stankiewicza, który zaszczepił we mnie pasję do badania oraz analizowania trudnych zjawisk społecznych, między innymi bezdomności. Dziękuję serdecznie Panom Andrzejowi Milaszowi i Pawłowi Ruteckiemu, którzy kierują Domem w Marwałdzie, jak też zaprzyjaźnionym osobom ze Stowarzyszenia Monar - Markot za udostępnienie materiałów, które stały się przedmiotem analiz naukowych. Olsztyn, 14 lutego 2007 roku Iwona Grabarczyk